You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.
Blog & Makaleler

Maske tartışmalarına son nokta



KORONA- COVID-19

Covid-19 salgını süresince sürekli maskelere dair bir şeyler duyuyoruz her yerde maskeler satılıyor...

Ama ortada bir karmaşa var. Bazısı bu maskelerin virüsü taşıyanlara faydası olmadığını, bazısı ise sadece virüsü taşıyanların takması gerektiğini söylüyor. Tabii farklı maske tipleri de denkleme dahil olunca hiçbirimiz bu maske konuda sağlıklı bilgiye sahip değiliz. Öncelikle kolay ulaşabildiğimiz cerrahi maskelerle başlayalım. Bu maskeler koronavirüsün bünyeye girişini önlüyor mu?

Cerrahi maskeler, bu maskeyi takan kişinin sahip olduğu virüsü yahut mikropları yaymasını durdurmak için kullanılabilir. Yani takan kişi eğer koronavirüslü ise size bulaşmasını engeller.  Bunun yanında bu maskeyi takan kişilerin koronavirüsten korunmasına dair özel bir araştırma yok fakat yan kısımlarındaki boşluk, tam koruyucu özelliğinin olmadığını zaten gösteriyor. Yani cerrahi maske taktıktan sonra 'virüs bana bulaşmaz, maskem var' gibi bir rahatlığa kapılmak şimdilik mantıklı görünmüyor. Bunun yanında ucuza temin edilebilmesi, nefes alıp vermeyi kolaylaştırması açısından gündelik olarak kullanımı rahat olduğu için her halükarda kullanılması faydalı olacaktır.

Kağıt nitelikli maskelerin koruyuculuğu nedir?

Bu maskelerde filtre katmanı bulunmadığı için ne koronavirüsün bünyeye girişini engeller ne de bünyeden çıkışını. Yani takıp takmamanız arasında çok ciddi bir fark yok, sağladığı korumanın minimum seviyede olduğunu hatırlamak gerekiyor. Salgın süresince en az etkili olan kağıt maskeyle dışarı çıkmak pek de akıllıca olmayabilir.  Daha konfrolu olduğu ve daha iyi göründüğü için tercih edilen 'pitta maske' poleni engellemek dışında bir işleve sahip değil.  3 tanesi 30 liraya satılıyor ve yıkanarak kullanılabilir olduğu söyleniyor ama herhangi bir maskenin birden fazla kullanımı önerilmiyor. Ayrıca koronavirüsün yayılmasını engellemiyor, çevredeki virüslerden sizi korumuyor. Bu süreçte kağıt maskelerden hiçbir farkı yok.  Görüntüsüne kanıp bu maskelerle mesafe kurallarını aşmamak gerekiyor. 

N95 ya da ona en yakın FFP2 tipi maskeler bu salgın için koruyuculuğu en yüksek olan maskeler.

Yapılan ölçümlerde N95 ve FFP2 tipi maskelerin %90'ın üzerinde koruma sağladığı ortaya çıktı. Tabii en yüksek riski yaratan 0.3 mikron ve bundan daha küçük olan partiküller için konuşuyoruz. Bu maskenin düzenli takılmasının önündeki en büyük engel yarattığı solunum problemi, şayet rahat solunum alacak şekilde takıyorsanız maskenin koruyuculuğu ortadan kalkmış olabilir.

Sadece maskelere güvenmek, maske taktık diye sokaklara çıkmak bu süreçte çok tehlikeli. Çünkü koronavirüs gözlerimize de nüfuz edebilir, el temizliğimize dikkat ediyor olsak bile bu noktadaki risk de sıfır değil. Kıyafetlerimizi havalandırmazsak ve eve geldiğimizde dışarıyla temas etmiş her şeyi ayrı bir odada tutmazsak yine bir riskle karşı karşıyayız. Tüm bunları anlatmamın nedeni  sizi karamsarlığa sürüklemek değil, bu salgını hep birlikte atlatacağız ama...Vurgulamak istediğim konu  maske taktıktan sonra tüm risklerden korunmuyoruz. Olabildiğince evde kalmalı ve evden çıkmak zorunda olduğumuzda da sosyal mesafeye dikkat etmeliyiz.

Yazının devamında maskeler hakkında daha detaylı bilgiyi bulabilirsiniz.

Maske fiziksel, kimyasal, biyolojik ajanların toz ve partikülerine karşı çalışanları koruyan kişisel koruyucu bir donanımdır

Maske Çeşitleri

Cerrahi tıbbi maskeler TSE-EN 14236 standardına göre üretilerek CE belgesi almış maskelerdir.  Ameliyathanelerde ve benzer özelliklere sahip diğer tıbbi ortamlardaki cerrahi işlemler sırasında enfeksiyon etkenlerinin personelden hastalara ve hastalardan personele bulaşmasını sınırlamak amacıyla tasarlanmış maskeler olup, cerrahi maskeler olarak 2 yada 3 katlı olarak kağıt veya kumaştan üretilmişlerdir.

Solunum sistemi koruyucu cihazlar Amerikan İş Güvenliği ve Sağlığı Ulusal Enstitüsü ( NIOSH ) Amerikan İş Güvenliği ve Sağlığı Ulusal Enstitüsü ( NIOSH ) belirlediği iş sağlığı ve güvenliği standartlarna göre FDA tarafından onaylanarak belge maskeler N95, N99 N100 olarak sınıflandırılır TSE-EN 149 standardına göre üretilerek CE almış maskeler ‘Solunumla ilgili koruyucu cihazlar-Partiküllere karşı filtre edici yarım maskeler’ EN 149: Toz maskeleri yeni Avrupa Standardı maskeleri FFP1, FFP2, FFP3 şeklinde sınıflandırmaktadır. Kişisel koruyucu donanımlar çalışma bakanlığının gözetim ve denetiminde olup onaylanmış CE yada FDA belgesi olmayan ürünlerin üretilmesi ve satışı yasaktır.

Partikül filtreli respiratörler “filtering facepiece” olarak da adlandırılır. Bu tip respiratörler “filtering facepiece“ sözcüklerinden türetilen FFP ve buna eklenen sayılarla (FFP1, FFP2 ya da FFP3) 3 kategoriye ayrılır.  Avrupa Birliği tarafından benimsenen bu kategorizasyon filtrelerin aerosol bulaş riskini kaç kat azalttığı ile ilişkilidir. Uygun koşullarda kullanıldığında FFP 1 bulaş riskini 4 kez, FFP 2 10 kez, FFP3 ise 20 kat azaltır. Diğer bir deyişle bunların filtreleme etkinliği FFP1, FFP2 ve FFP3 için sırasıyla %80, %94 ve %99.97 dir. Bu respiratörler EN149:2001+A1 (2009) standardına uygun olmalıdır. Maskenin  üzerindeki işaretlemelerde maskenin özellikleri açıklanmaktadır. Valfli olan ve olmayan respiratörler arasında koruyuculuk yönünden bir fark yoktur. Valfli olanlarda solumak biraz daha kolay olmakta ve özellikle beraberinde gözlük kullanılıyor ise gözlük daha az buğulanmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ)’nün yayınladığı rehberde sağlık profesyonellerin kullanması gereken Solunum maskelerinin özellikleri belirtilmiştir. Buna göre;

  • Solunum cihazı (maskelerin) FDA Sınıf II'ye göre minimum "N95" (21 CFR 878.4040 ve CDC NIOSH)
  • Avrupa Birliği KKD Yönetmeliği 2016/425 III. Kategori (EN 149) uygun minimum "FFP2" solunum cihazı kullanılması önerilmektedir.

DSÖ ve CDC (Centers for Disease Control and Prevention /ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi) toplum içinde dolaşmalarda TSE-EN 14236 standardına uygun 3 katlı Cerrahi tıbbi maskelerin yeterli olduğunu belirmektedir. Sağlık Profesyonellerinin hasta muayenesi esnasında solunum sitemine yönelik kişisel koruyucu donanım olarak asgari FFP3(N95) veya FFP2 üzerinde koruyuculuğu olan maskeleri kullanmaları önerilmektedir.

FFP3(N95) veya FFP2 ve üzerindeki maskeler sadece biyolojik riskler için değil aynı zamanda kimyasal ve fiziksel partiküller içinde kullanıldığı ve bu kimyasal/fiziksel özellikler için geliştirilmiş aktif karbon vb ilave özellikler hava alışverişi için ventil bulunması gibi birçok çeşitleri bulunduğu unutulmamalıdır. FFP3 yada FFP2 üzeri koruyuculuğu olan maskeler sadece sağlık çalışanları için idealdir.

Kişisel Koruyucu Donanımların doğru seçilmesi kadar doğru kullanılmasında önemlidir.

Kaynak: https://actopharma.com/actonews/maskeler-ve-kullanimi-hakkinda-bilgiler/

  • Paylaş